Bài tập số 2: Trình bày các chủ đề và nguyên lý KHTN?
Trả lời:
1. Chủ đề khoa học chủ yếu của chương trình môn Khoa học tự nhiên gồm:
a. Chất và sự biến đổi của chất: chất có ở xung quanh ta, cấu trúc của chất,
chuyển hoá hoá học các chất;
b. Vật sống: Sự đa dạng trong tổ chức và cấu trúc của vật sống; các hoạt động
sống; con người và sức khoẻ; sinh vật và môi trường; di truyền, biến dị và tiến hoá;
c. Năng lượng và sự biến đổi: năng lượng, các quá trình vật lí, lực và sự chuyển
động;
d. Trái Đất và bầu trời: chuyển động trên bầu trời, Mặt Trăng, hệ Mặt Trời, Ngân Hà, hóa học vỏ Trái Đất, một số chu trình sinh – địa – hóa, Sinh quyển. Các chủ đề được sắp xếp chủ yếu theo logic tuyến tính, có kết hợp ở mức độnhất định với cấu trúc đồng tâm, đồng thời có thêm một số chủ đề liên môn, tích hợp nhằm hình thành các nguyên lí, quy luật chung của thế giới tự nhiên.
2. Các nguyên lí chung của khoa học trong chương trình môn Khoa học tự
nhiên gồm:
Tính cấu trúc, sự đa dạng, sự tương tác, tính hệ thống, sự vận động và biến đổi. Các nguyên lí chung, khái quát của khoa học tự nhiên là nội dung cốt lõi của môn Khoa học tự nhiên.
- Các nội dung vật lí, hoá học, sinh học, Trái Đất và bầu trời được tích hợp, xuyên suốt trong các nguyên lí đó.
- Các kiến thức vật lí, hoá học, sinh học, Trái Đất và bầu trời là những dữ liệu vừa làm sáng tỏ các nguyên lí tự nhiên, vừa được tích hợp theo các logic khác nhau trong hoạt động khám phá tự nhiên, trong giải quyết vấn đề công nghệ, các vấn đềtác động đến đời sống của cá nhân và xã hội.
- Hiểu biết về các nguyên lí của tự nhiên, cùng với hoạt động khám phá tự nhiên, vận dụng kiến thức khoa học tự nhiên vào giải quyết các vấn đề của thực tiễn là yêu cầu cần thiết để hình thành và phát triển năng lực khoa học tự nhiên ởhọc sinh.
Các mạch nội dung và chủ đề nội dung trong môn Khoa học tự nhiên
Mạch nội dung
Chủ đề nội dung

Chất và biến đổi của chất

Các trạng thái của chất (dung dịch; huyền phù, nhũ tương, tách chất ra khỏi hỗn hợp); Cấu trúc của chất (nguyên tử,
nguyên tố hoá học, phân tử; đơn chất, hợp chất,...); Chuyển hoá hoá học, phản ứng hoá học.

Vật sống
Tế bào– đơn vị cơ bản của sự sống; Từ tế bào đến cơ thể; Đa dạng thế giới sống; Các hoạt động sống của cơ thể sinh vật; Con người và sức khoẻ; Sinh vật và môi trường, Di truyền và biến dị, Chọn lọc tự nhiên và tiến hoá.


Năng lượng và sự biến đổi vật lí


Đo đại lượng, Lực và chuyển động, Khối lượng riêng và áp suất, Năng lượng và cuộc sống, Âm thanh, Ánh sáng, Điện, Từ,

Trái Đất và bầu trời
Trái Đất và bầu trời (chuyển động trên bầu trời, Mặt Trăng,hệ Mặt Trời, Ngân Hà, phía ngoài Ngân Hà); Chu trình
carbon, nitơ và nước, Sinh quyển và các khu sinh học trên Trái Đất; Hoá học vỏ Trái Đất – Oxygen – Không khí –
Nước.